Bilgisayarı parçalarından başlayarak anlamak

Neden parçaları bilmek gerekir

Bir bilgisayarı kullanmak için içindekileri bilmek zorunda değilsiniz. Ama bir şey yavaşladığında, dolduğunda ya da açılmadığında, ne olduğunu bilmek doğru soruyu sormanızı sağlar.

Servise gidince “bilgisayarım yavaş” demekle “depolama dolu ve bellek yetmiyor” demek arasında büyük fark var. İkincisi hem daha hızlı hem daha ucuz sonuçlanır.

Bu yazılar, teknik olmayan bir okuyucunun bu ayrımları yapabilmesi için hazırlandı. Amacımız tamir öğretmek değil, ne olduğunu anlatmak.

Masaüstü mü dizüstü mü

Masaüstü bilgisayarlar aynı paraya daha güçlüdür, tamiri ve parça değişimi kolaydır, ekranı büyüktür. Ama sabittir.

Dizüstü taşınabilir ve tek parçadır; buna karşılık aynı performans için daha pahalıdır ve parça değişimi çoğu modelde sınırlıdır.

Evde tek yerde kullanılacaksa masaüstü, çoğu kullanıcı için daha mantıklı. Kararı taşınabilirlik ihtiyacı belirler, teknik özellikler değil.

Bu yazılar kimin için

Bilgisayarı olan ama içinde ne olduğunu hiç merak etmemiş biri için. Ya da eskiyen bir cihazla ne yapacağına karar vermeye çalışan biri için.

Marka önermiyoruz ve teknik servis hizmeti vermiyoruz. Yazılar, hangi soruyu kime sormanız gerektiğini de anlatır.

Her yazı tek başına okunabilir.

Yavaşlamanın gerçek nedenleri

Bir bilgisayarın yavaşlamasının en yaygın nedeni yaş değil, dolu depolamadır. Disk yüzde doksanın üzerinde doluysa işletim sistemi çalışma alanı bulamaz ve her işlem uzar.

İkinci neden, açılışta kendiliğinden başlayan programlardır. Yıllar içinde kurulan yazılımların çoğu kendini başlangıç listesine ekler ve arka planda bekler.

Üçüncüsü mekanik disktir. Eski bilgisayarlarda dönen disk yerine katı hâl diski takmak, işlemci değiştirmekten daha çok fark yaratır ve daha ucuzdur.

Bellek yetersizliği dördüncü sırada gelir ve genellikle aynı anda çok sekme açan kullanıcılarda görülür.

Dosyalar nerede durur

Windows'ta her kullanıcının kendi klasörleri vardır: Belgeler, İndirilenler, Resimler, Masaüstü. Kaydedilen dosyalar aksi belirtilmedikçe buralara gider.

En sık kaybolan dosyalar, kaydederken nereye gittiğine bakılmadan kaydedilenlerdir. Kaydet penceresinde en üstteki yol satırına bir saniye bakmak, sonradan yarım saat arama derdinden kurtarır.

İndirilenler klasörü zamanla en dolu klasör hâline gelir ve içindekilerin çoğu bir kez kullanılmıştır. Ayda bir boşaltmak iyi bir alışkanlık.

Yedekleme

Bilgisayardaki en değerli şey donanım değil, içindeki dosyalar. Donanım para ile yenilenir, fotoğraflar yenilenmez.

En basit yedek, harici bir disk ve ayda bir kopyalama. Otomatik olmayan bir yedek de yedektir, yeter ki gerçekten yapılsın.

İnternet üzerindeki depolama ikinci bir katman ekler ve yangın, hırsızlık gibi durumlarda tek koruma odur. İkisini birden kullanmak en güvenlisi.

Ne zaman yenisini almalı

Sekiz yaşından büyük ve güncelleme almayan bir bilgisayar, internete bağlı kullanım için güvenli değildir. Bu, performansla değil güvenlikle ilgili bir sınırdır.

Daha genç bir cihazda katı hâl diski ve bellek yükseltmesi, yeni bilgisayarın maliyetinin beşte birine benzer bir hız kazandırabilir.

Anakart ya da ekran arızası varsa hesap değişir: bu iki parçanın onarımı çoğu zaman yeni cihaz fiyatına yaklaşır.